अव्यय: यदा (Yada)

Sooraj Krishna Shastri
By -
0

अव्यय: यदा (Yada)

परिचय: कालवाचक (सम्बन्धबोधक) अर्थ: जब (When - Relative time).
यह समय बताता है, लेकिन प्रश्न पूछने के लिए नहीं, बल्कि घटना बताने के लिए।
यदा (जब)   ➡   सम्बन्ध   ➡   तदा (तब)
💡 प्रयोग का नियम (Golden Rule):
'यदा' अकेले प्रयोग नहीं होता। यह हमेशा 'तदा' (तब) के साथ जोड़ी बनाता है।
सूत्र: यदा .......... तदा ..........
(अर्थात्: जब .......... तब ..........)

विस्तृत उदाहरण (20+ Examples)

'यदा' के प्रयोग के 20 से अधिक उदाहरण (यदा-तदा जोड़ी के साथ):
📜 A. सुभाषित और शाश्वत सत्य
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
1यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति, तदा आत्मानं सृजाम्यहम्। जब-जब धर्म की हानि होती है, तब-तब मैं अवतार लेता हूँ। (गीता)
2यदा सूर्यः उदेति, तदा अन्धकारः नश्यति। जब सूर्य उगता है, तब अँधेरा नष्ट होता है।
3यदा मेघाः गर्जन्ति, तदा मयूराः नृत्यन्ति। जब बादल गरजते हैं, तब मोर नाचते हैं।
4यदा वसन्तर्तुः आगच्छति, तदा कोकिलाः कूजन्ति। जब वसंत ऋतु आती है, तब कोयल कूकती हैं।
5यदा ज्ञानं लभते, तदा मुक्तिः भवति। जब ज्ञान प्राप्त होता है, तब मुक्ति होती है।
6यदा वृक्षाः फलन्ति, तदा नम्रताम् यान्ति। जब वृक्ष फलते हैं, तब वे झुक जाते हैं।
7यदा सङ्कटं आगच्छति, तदा धैर्यं धर। जब संकट आए, तब धैर्य रखो।
🏃 B. दैनिक क्रियाएँ (Daily Actions)
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
8यदा शिक्षकः आगच्छति, तदा छात्राः उत्तिष्ठन्ति। जब शिक्षक आते हैं, तब छात्र खड़े होते हैं।
9यदा त्वं पठसि, तदा अहं लिखामि। जब तुम पढ़ते हो, तब मैं लिखता हूँ।
10यदा अवकाशः भवति, तदा वयं क्रीडामः। जब छुट्टी होती है, तब हम खेलते हैं।
11यदा बुभुक्षा भवति, तदा भोजनं कुरु। जब भूख लगे, तब भोजन करो।
12यदा घण्टी (bell) वादयति, तदा विद्यालयः आरभ्यते। जब घंटी बजती है, तब स्कूल शुरू होता है।
13यदा सा वदति, तदा सर्वे शृण्वन्ति। जब वह बोलती है, तब सब सुनते हैं।
14यदा पिता गृहं आगच्छति, तदा बालकः प्रसन्नः भवति। जब पिता घर आते हैं, तब बालक खुश होता है।
🧠 C. शर्त और तर्क (Conditional)
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
15यदा त्वं गमिष्यसि, तदा अहम् अपि गमिष्यामि। जब तुम जाओगे, तब मैं भी जाऊँगा।
16यदा राजा, तदा प्रजा। जैसा (जब) राजा, वैसी (तब) प्रजा।
17यदा श्रीरामः वनं अगच्छत्, तदा दशरथः अतीव दुःखी अभवत्। जब श्रीराम वन गए, तब दशरथ बहुत दुःखी हुए।
18यदा कृष्णः वेणुवादनं करोति, तदा गोप्यः आगच्छन्ति। जब कृष्ण बांसुरी बजाते हैं, तब गोपियाँ आती हैं।
19यदा वर्षा भवति, तदा कृषकाः प्रसन्नाः भवन्ति। जब बारिश होती है, तब किसान खुश होते हैं।
20यदा अवसरः लभते, तदा कार्यं साधय। जब अवसर मिले, तब कार्य सिद्ध करो।
21यदा अहं आह्वयामि, तदा आगच्छ। जब मैं बुलाऊँ, तब आना।
⚠️ तुलना (Comparison):
कदा (Kada): कब? (प्रश्न पूछने के लिए)
यदा (Yada): जब (समय बताने/सम्बन्ध जोड़ने के लिए)
(उदा: तुम कदा आओगे? / मैं तदा आऊँगा यदा तुम बुलाओगे।)

एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

एक टिप्पणी भेजें (0)

#buttons=(Ok, Go it!) #days=(20)

Our website uses cookies to enhance your experience. Check Now
Ok, Go it!