अयादि सन्धि (Ayādi Sandhi)

Sooraj Krishna Shastri
By -
0

अयादि सन्धि (Ayādi Sandhi)

1. पाणिनीय सूत्र (Sutra)

सूत्र: एचोऽयवायावः (६.१.७८) अर्थ: यदि 'एच्' प्रत्याहार (ए, ओ, ऐ, औ) के बाद कोई भी स्वर (Vowel) आए, तो उनके स्थान पर क्रमशः अय्, अव्, आय्, आव् आदेश हो जाता है।

2. परिभाषा (Definition)

जब ए, ओ, ऐ, औ के बाद कोई स्वर आता है, तो:
का → अय् (ay)
का → अव् (av)
का → आय् (āy)
का → आव् (āv)
हो जाता है। इसे अयादि सन्धि कहते हैं।
ए + स्वर = अय् (Ay)
ओ + स्वर = अव् (Av)
ऐ + स्वर = आय् (Āy)
औ + स्वर = आव् (Āv)

3. अयादि सन्धि के 20 उदाहरण (20 Examples)

क्र. सन्धि विच्छेद (Split) सन्धि पद (Join) नियम (Rule)
1ने + अनम्नयनम्ए → अय्
2शे + अनम्शयनम्ए → अय्
3चे + अनम्चयनम्ए → अय्
4हरे + एहरयेए → अय्
5मुने + एमुनयेए → अय्
6पो + अनःपवनःओ → अव्
7भो + अनम्भवनम्ओ → अव्
8भो + अतिभवतिओ → अव्
9विष्णो + एविष्णवेओ → अव्
10पो + इत्रम्पवित्रम्ओ → अव्
11नै + अकःनायकःऐ → आय्
12गै + अकःगायकःऐ → आय्
13गै + अन्तिगायन्तिऐ → आय्
14विनै + अकःविनायकःऐ → आय्
15विधै + अकःविधायकःऐ → आय्
16पौ + अकःपावकःऔ → आव्
17नौ + इकःनाविकःऔ → आव्
18भौ + उकःभावुकःऔ → आव्
19द्वौ + अपिद्वावपिऔ → आव्
20बालौ + अत्रबालावत्रऔ → आव्
⚠️ स्मरण रखें: इस सन्धि में संधि होने के बाद शब्द के बीच में प्रायः 'य' या 'व' की ध्वनि स्पष्ट सुनाई देती है (जैसे- नन, पन, नाक, पाक)।

एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

एक टिप्पणी भेजें (0)

#buttons=(Ok, Go it!) #days=(20)

Our website uses cookies to enhance your experience. Check Now
Ok, Go it!