अव्यय: तर्हि (Tarhi)

Sooraj Krishna Shastri
By -
0

अव्यय: तर्हि (Tarhi)

परिचय: शर्तबोधक (Conditional) अर्थ: तो / उस स्थिति में (Then / In that case).
यह 'यदि' (अगर) के उत्तर या परिणाम (Result) को दर्शाता है।
💡 प्रयोग का नियम (Golden Rule):
जब वाक्य के पहले भाग में 'यदि' (If) या 'चेत्' (If) हो, तो दूसरे भाग में हमेशा 'तर्हि' का प्रयोग होता है।
यह शर्त पूरी होने पर होने वाले 'परिणाम' को बताता है।

विस्तृत उदाहरण (20+ Examples)

'तर्हि' के प्रयोग के 20 से अधिक उदाहरण (यदि के सन्दर्भ में):
🧠 A. तर्क और परिणाम (Result)
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
1यदि त्वं पठसि, तर्हि उत्तीर्णः भविष्यसि। यदि तुम पढ़ते हो, तो पास हो जाओगे।
2यदि वर्षा भवति, तर्हि मयूराः नृत्यन्ति। यदि बारिश होती है, तो मोर नाचते हैं।
3यदि परिश्रमं करोषि, तर्हि फलं प्राप्स्यसि। यदि परिश्रम करते हो, तो फल पाओगे।
4यदि बुभुक्षा अस्ति, तर्हि खाद। यदि भूख है, तो खाओ।
5यदि ज्ञानं नास्ति, तर्हि गर्वः व्यर्थः। यदि ज्ञान नहीं है, तो घमंड बेकार है।
6यदि सः आह्वयति, तर्हि गच्छ। यदि वह बुलाता है, तो जाओ।
7यदि सत्यं वदसि, तर्हि भयं मा कुरु। यदि सच बोलते हो, तो डर मत करो।
🗣️ B. सामान्य वार्तालाप
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
8यदि इच्छा अस्ति, तर्हि स्वीकुरु। यदि इच्छा है, तो स्वीकार करो।
9यदि समयः नास्ति, तर्हि श्वः आगच्छ। यदि समय नहीं है, तो कल आना।
10यदि रोचते, तर्हि क्रीणातु। यदि अच्छा लगता है, तो खरीद लो।
11यदि त्वं न गच्छसि, तर्हि अहम् अपि न गच्छामि। यदि तुम नहीं जाते, तो मैं भी नहीं जाता।
12यदि श्रान्तः असि, तर्हि विश्रामं कुरु। यदि थके हो, तो आराम करो।
13यदि समस्या अस्ति, तर्हि वद। यदि समस्या है, तो बोलो।
14यदि विलम्बः भवति, तर्हि धावित्वा गच्छ। यदि देर हो रही है, तो दौड़कर जाओ।
📜 C. सुभाषित और नीति
संस्कृत वाक्य हिन्दी अनुवाद
15यदि शान्तिः प्रिया, तर्हि कलहं त्यज। यदि शांति प्रिय है, तो झगड़ा छोड़ दो।
16यदि सुखं वाञ्छसि, तर्हि विद्यां उपार्जय। यदि सुख चाहते हो, तो विद्या प्राप्त करो।
17यदि परोपकारं करोषि, तर्हि ईश्वरः प्रसन्नः। यदि परोपकार करते हो, तो ईश्वर प्रसन्न होते हैं।
18यदि धनं नष्टं, तर्हि किमपि न नष्टम्। यदि धन नष्ट हुआ, तो कुछ नष्ट नहीं हुआ।
19यदि चरित्रं नष्टं, तर्हि सर्वं नष्टम्। (लेकिन) यदि चरित्र नष्ट हुआ, तो सब कुछ नष्ट हो गया।
20यदि राजा रक्षकः, तर्हि प्रजा सुरक्षिता। यदि राजा रक्षक है, तो प्रजा सुरक्षित है।
21यदि वयं एकीभूताः, तर्हि कोऽपि न जेतुं शक्नोति। यदि हम एक (एकजुट) हैं, तो कोई नहीं जीत सकता।
⚠️ महत्वपूर्ण अंतर (Crucial Difference):
1. तदा (Tada): इसका प्रयोग समय (Time) के लिए होता है। (Pair: यदा... तदा)
उदा: जब मैं आया, तब वह गया।
2. तर्हि (Tarhi): इसका प्रयोग शर्त (Condition) के लिए होता है। (Pair: यदि... तर्हि)
उदा: अगर बारिश होगी, तो मैं नहीं आऊँगा।

एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

एक टिप्पणी भेजें (0)

#buttons=(Ok, Go it!) #days=(20)

Our website uses cookies to enhance your experience. Check Now
Ok, Go it!