Ugc net Sanskrit code 73: ऋग्वेदसंहितायां सर्गविचारः (सृष्टिविज्ञानम्) MCQs Part 2

Sooraj Krishna Shastri
By -
0
५१. 'हिरण्यगर्भः' सूक्तस्य देवता का?
  • (A) इन्द्रः
  • (B) अग्निः
  • (C) क (प्रजापतिः)
  • (D) वरुणः
उत्तरम्: (C) क (प्रजापतिः)
५२. 'ब्रह्म वनं ब्रह्म स वृक्ष आसीत्' - इदं वाक्यं कुत्र प्राप्तं भवति?
  • (A) ऋग्वेदे
  • (B) तैत्तिरीयब्राह्मणे
  • (C) सामवेदे
  • (D) मनुस्मृतौ
उत्तरम्: (B) तैत्तिरीयब्राह्मणे (विश्वकर्मासूक्तस्य उत्तररूपेण)
५३. नासदीयसूक्ते 'हृदि प्रतीष्या' के अन्विष्यन्ति?
  • (A) देवाः
  • (B) कवयः (क्रान्तदर्शिनः)
  • (C) पितरः
  • (D) असुराः
उत्तरम्: (B) कवयः (क्रान्तदर्शिनः)
५४. 'स भूमिं विश्वतो वृत्वा' - पुरुषः कियत् अतिरिच्यत?
  • (A) एकाङ्गुलम्
  • (B) पञ्चाङ्गुलम्
  • (C) दशाङ्गुलम्
  • (D) शताङ्गुलम्
उत्तरम्: (C) दशाङ्गुलम्
५५. पुरुषसूक्तस्य यज्ञे कति परिधयः आसन्?
  • (A) सप्त
  • (B) अष्टौ
  • (C) नव
  • (D) दश
उत्तरम्: (A) सप्त
५६. 'त्रिः सप्त समिधः कृताः' - अत्र समिधां संख्या का?
  • (A) ७
  • (B) १४
  • (C) २१
  • (D) २८
उत्तरम्: (C) २१ (त्रिः सप्त)
५७. विश्वकर्मा 'हविषा' किं करोति?
  • (A) क्षीयते
  • (B) वावृधानः (वर्धते)
  • (C) सुप्तः भवति
  • (D) क्रुध्यति
उत्तरम्: (B) वावृधानः (वर्धते)
५८. 'यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू' - कस्य?
  • (A) हिरण्यगर्भस्य
  • (B) इन्द्रस्य
  • (C) यमस्य
  • (D) सोमानाम्
उत्तरम्: (A) हिरण्यगर्भस्य
५९. नासदीयसूक्ते 'व्योम' कुत्र आसीत्?
  • (A) उपरि
  • (B) अधः
  • (C) नो व्योमा (व्योम न आसीत्)
  • (D) मध्ये
उत्तरम्: (C) नो व्योमा (व्योम न आसीत्)
६०. पुरुषसूक्ते 'अश्वाः' कस्मात् अजायन्त?
  • (A) मुखात्
  • (B) यज्ञात् सर्वहुतः
  • (C) पादाभ्याम्
  • (D) मनसः
उत्तरम्: (B) यज्ञात् सर्वहुतः
६१. 'अदितिर्जातम् अदितिर्जनित्वम्' - अत्र जनित्वम् इत्यस्य अर्थः कः?
  • (A) यत् उत्पन्नं तत्
  • (B) यत् भविष्यति तत्
  • (C) माता
  • (D) पिता
उत्तरम्: (B) यत् भविष्यति तत् (Future births)
६२. 'अघमर्षण सूक्ते' समुद्रस्य उत्पत्तेः अनन्तरं कः उत्पन्नः?
  • (A) संवत्सरः
  • (B) इन्द्रः
  • (C) अग्निः
  • (D) सोमः
उत्तरम्: (A) संवत्सरः (कालगणना)
६३. पुरुषसूक्ते 'शिरसः' (शीर्ष्णो) किं समवर्तत?
  • (A) द्यौः
  • (B) अन्तरिक्षम्
  • (C) भूमिः
  • (D) दिशः
उत्तरम्: (A) द्यौः
६४. 'रेतोधा आसन् महिमान आसन्' - अत्र 'स्वधा' कुत्र आसीत्?
  • (A) परस्तात्
  • (B) अवस्तात् (अधः)
  • (C) मध्ये
  • (D) सर्वत्र
उत्तरम्: (B) अवस्तात् (अधः)
६५. विश्वकर्मासूक्ते 'ये भूतानि समकृण्वन्' ते ऋषयः कीदृशाः?
  • (A) पूर्वे (प्राचीनाः)
  • (B) नूतनाः
  • (C) बालकाः
  • (D) असुराः
उत्तरम्: (A) पूर्वे (प्राचीनाः)
६६. 'जल्प्याः' इति विशेषणं केषाम्?
  • (A) तत्त्वज्ञानाम्
  • (B) अज्ञानां मनुष्याणाम्
  • (C) देवानाम्
  • (D) गन्धर्वाणाम्
उत्तरम्: (B) अज्ञानां मनुष्याणाम् (विश्वकर्मासूक्ते)
६७. हिरण्यगर्भसूक्ते 'क्रन्दसी' शब्दस्य अर्थः कः?
  • (A) रोदनं कुर्वन्त्यौ
  • (B) द्यावापृथिव्यौ (युद्धमानौ सेने वा)
  • (C) नद्यौ
  • (D) बाहू
उत्तरम्: (B) द्यावापृथिव्यौ (युद्धमानौ सेने वा)
६८. 'प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो' - मन्त्रे 'ता' इति पदेन कस्य निर्देशः?
  • (A) देवानाम्
  • (B) विश्वा जातानि (सम्पूर्णसृष्टेः)
  • (C) धनानाम्
  • (D) शत्रूणाम्
उत्तरम्: (B) विश्वा जातानि (सम्पूर्णसृष्टेः)
६९. पुरुषसूक्ते 'साध्याः' के सन्ति?
  • (A) मानवाः
  • (B) पुरातनाः देवाः
  • (C) पशवः
  • (D) राक्षसाः
उत्तरम्: (B) पुरातनाः देवाः
७०. 'मा नो हिंसीत्' इति प्रार्थना कस्य कृते अस्ति?
  • (A) इन्द्रस्य कृते
  • (B) हिरण्यगर्भस्य (प्रजापतेः) कृते
  • (C) अग्नेः कृते
  • (D) सोमानां कृते
उत्तरम्: (B) हिरण्यगर्भस्य (प्रजापतेः) कृते
७१. नासदीयसूक्ते 'अम्भः' कीदृशम् आसीत्?
  • (A) गहनं गभीरम्
  • (B) शुष्कम्
  • (C) प्रकाशमयम्
  • (D) स्थिरम्
उत्तरम्: (A) गहनं गभीरम्
७२. 'तिरश्चीनो विततो रश्मिः' - अत्र रश्मिः कस्य द्योतकः?
  • (A) सूर्यस्य
  • (B) सृष्टिशक्तीनां विस्तारस्य
  • (C) रज्जोः
  • (D) विद्युतः
उत्तरम्: (B) सृष्टिशक्तीनां विस्तारस्य
७३. विश्वकर्मा 'प्रथमच्छद्' सन् क्व विवेश?
  • (A) स्वर्गे
  • (B) अवरान् (परवर्तिषु शरीरेषु)
  • (C) सागरे
  • (D) पाताले
उत्तरम्: (B) अवरान् (परवर्तिषु शरीरेषु)
७४. 'यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे' - तत् किम् आसीत्?
  • (A) प्रथमं गर्भम् (अण्डम्)
  • (B) स्वर्गः
  • (C) पृथिवी
  • (D) यज्ञः
उत्तरम्: (A) प्रथमं गर्भम् (अण्डम्)
७५. 'असुतृपः' इत्यस्य कोऽर्थः?
  • (A) राक्षसाः
  • (B) प्राणपोषणे रताः (इन्द्रियतृप्ताः)
  • (C) योगिनः
  • (D) तपस्विनः
उत्तरम्: (B) प्राणपोषणे रताः (इन्द्रियतृप्ताः)
७६. 'उक्थशासः' के भवन्ति?
  • (A) ये केवलं मन्त्रोच्चारणं कुर्वन्ति
  • (B) ये युद्धं कुर्वन्ति
  • (C) ये दानं ददति
  • (D) ये मौनम् आचरन्ति
उत्तरम्: (A) ये केवलं मन्त्रोच्चारणं कुर्वन्ति (बिना ज्ञानं)
७७. पुरुषसूक्ते 'अमृतत्वस्य ईशानः' कः?
  • (A) पुरुषः
  • (B) यमः
  • (C) इन्द्रः
  • (D) वरुणः
उत्तरम्: (A) पुरुषः
७८. पुरुषस्य 'पादोऽस्येहाभवत्पुनः' - इह कुत्र?
  • (A) मर्त्यलोके (संसारे)
  • (B) स्वर्गे
  • (C) अन्तरिक्षे
  • (D) समुद्रे
उत्तरम्: (A) मर्त्यलोके (संसारे)
७९. 'तस्माद् यज्ञात् सर्वहुतः' किं संभृतम्?
  • (A) पृषदाज्यम् (दधि-घृतम्)
  • (B) सुरा
  • (C) जलम्
  • (D) रत्नम्
उत्तरम्: (A) पृषदाज्यम् (दधि-घृतम्)
८०. 'वायव्यान् पशून्' इत्यस्य कोऽर्थः?
  • (A) गवादयः
  • (B) सिंहादयः
  • (C) पक्षिणः
  • (D) अश्वाः
उत्तरम्: (C) पक्षिणः (वायुचारिणः)
८१. 'ब्रह्मणस्पतिः' सृष्टेः निर्माणे कस्य उपमा दीयते?
  • (A) कर्मार (लोहकार)
  • (B) कुलाल (कुम्भकार)
  • (C) तक्षक (बढ़ई)
  • (D) स्वर्णकार
उत्तरम्: (A) कर्मार (लोहकार)
८२. 'यथापूर्वमकल्पयत्' - इदं वचनं कस्य सूक्तस्य?
  • (A) अघमर्षणसूक्तस्य (ऋतस्य)
  • (B) नासदीयसूक्तस्य
  • (C) पुरुषसूक्तस्य
  • (D) अग्निसूक्तस्य
उत्तरम्: (A) अघमर्षणसूक्तस्य (ऋतस्य)
८३. विश्वकर्मा 'विमनाः' अस्ति, तस्य अर्थः कः?
  • (A) मनरहितः
  • (B) विशेष-ज्ञानवान् (विशिष्ट-मनाः)
  • (C) दुखी
  • (D) चञ्चलः
उत्तरम्: (B) विशेष-ज्ञानवान् (विशिष्ट-मनाः)
८४. 'धाता विधाता परमोत संदृक्' - कः?
  • (A) विश्वकर्मा
  • (B) यमः
  • (C) बृहस्पतिः
  • (D) पूषा
उत्तरम्: (A) विश्वकर्मा
८५. 'पञ्च जनाः' कस्य पुत्रत्वेन वर्णिताः (अदितिसूक्ते)?
  • (A) अदितेः
  • (B) दित्याः
  • (C) पृथिव्याः
  • (D) उषसः
उत्तरम्: (A) अदितेः
८६. 'यः देवेषु अधि देव एक आसीत्' - सः कः?
  • (A) हिरण्यगर्भः
  • (B) इन्द्रः
  • (C) रुद्रः
  • (D) विष्णुः
उत्तरम्: (A) हिरण्यगर्भः
८७. 'यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः' - विमानः इत्यस्य अर्थः कः?
  • (A) वाहनम्
  • (B) निर्माता/मापकः
  • (C) नाशकः
  • (D) भ्रमरः
उत्तरम्: (B) निर्माता/मापकः
८८. 'आपो ह यद् बृहतीः' - अत्र बृहतीः विशेषणं कस्य?
  • (A) अपाम् (जलस्य)
  • (B) अग्नेः
  • (C) पृथिव्याः
  • (D) गोः
उत्तरम्: (A) अपाम् (जलस्य)
८९. 'तपसस्तन्महिना अजायतैकम्' - तत् एकं कुतः अजायत?
  • (A) यज्ञात्
  • (B) तपसः
  • (C) शब्दात्
  • (D) अन्नात्
उत्तरम्: (B) तपसः
९०. 'तम आसीत् तमसा गूळ्हम्' - अत्र तमः केन आवृतम्?
  • (A) तमसा (अन्धकारेण)
  • (B) ज्योतिषा
  • (C) जलेन
  • (D) अग्निना
उत्तरम्: (A) तमसा (अन्धकारेण एव)
९१. 'को ददर्श प्रथमं जायमानम्' - इदं वाक्यं कस्य सूक्तस्य विचारं पोषयति?
  • (A) अस्य वामीय (वामदेव)
  • (B) नासदीय
  • (C) यम-यमी
  • (D) अक्षसूक्त
उत्तरम्: (A) अस्य वामीय (परन्तु नासदीयस्य संशयवादेन सह सम्बद्धम्)
९२. पुरुषसूक्ते 'मुखं किमस्य' इति प्रश्ने मुखं कः आसीत्?
  • (A) ब्राह्मणः
  • (B) अग्निः
  • (C) राजा
  • (D) विराट्
उत्तरम्: (A) ब्राह्मणः
९३. विश्वकर्मासूक्ते 'सप्तऋषीन् परः' किम् आहुः?
  • (A) एकम्
  • (B) बहु
  • (C) शून्यम्
  • (D) द्वैतम्
उत्तरम्: (A) एकम्
९४. 'न मृत्युः आसीत् अमृतं न तर्हि' - तर्हि तदा किं जीवितम् आसीत्?
  • (A) देवासुरौ
  • (B) केवलं तदेकम् (ब्रह्म)
  • (C) मनुः
  • (D) जीवात्मानः
उत्तरम्: (B) केवलं तदेकम् (ब्रह्म)
९५. 'स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः' - कः स्वयम् आत्मानं यजति?
  • (A) विश्वकर्मा
  • (B) इन्द्रः
  • (C) पुरोहितः
  • (D) यजमानः
उत्तरम्: (A) विश्वकर्मा
९६. 'अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने' - अत्र रेजमाने के?
  • (A) क्रन्दसी (द्यावापृथिव्यौ)
  • (B) नदी
  • (C) उषे
  • (D) धेनू
उत्तरम्: (A) क्रन्दसी (द्यावापृथिव्यौ)
९७. 'प्रयतिः' नासदीयसूक्ते कस्य द्योतिका?
  • (A) भोक्तुः (ईश्वरस्य/चेतनायाः)
  • (B) भोग्यस्य (प्रकृतेः)
  • (C) यत्नस्य
  • (D) गतेः
उत्तरम्: (A) भोक्तुः (ईश्वरस्य/चेतनायाः)
९८. पुरुषसूक्ते 'अजः' (छागः) कुतः जातः?
  • (A) तस्मात् यज्ञात् (सह अश्वादिभिः)
  • (B) मुखात्
  • (C) उदरतः
  • (D) न कुतोऽपि
उत्तरम्: (A) तस्मात् यज्ञात् (सह अश्वादिभिः)
९९. 'विश्वकर्मा' इत्यस्य शाब्दिकः अर्थः कः?
  • (A) विश्वस्य कर्ता (All-Maker)
  • (B) विश्वस्य संहारकः
  • (C) विश्वस्य राजा
  • (D) विश्वस्य सेवकः
उत्तरम्: (A) विश्वस्य कर्ता (All-Maker)
१००. ऋग्वेदस्य सर्गविद्यायाः अन्तिमः निष्कर्षः कः?
  • (A) शून्यवादः
  • (B) बहुदेववादः
  • (C) एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति (अद्वैत/एकेश्वरवादः)
  • (D) भौतिकवादः
उत्तरम्: (C) एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति (अद्वैत/एकेश्वरवादः)

एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

एक टिप्पणी भेजें (0)

#buttons=(Ok, Go it!) #days=(20)

Our website uses cookies to enhance your experience. Check Now
Ok, Go it!