अभिज्ञानशाकुन्तलम्
महत्वपूर्ण-प्रश्नोत्तर-सङ्ग्रहः (संस्कृत-भाषायाम्)
सामान्य-परिचयः
अभिज्ञानशाकुन्तलस्य रचयिता कः?
महाकविः कालिदासः।
अभिज्ञानशाकुन्तलं कीदृशी रचना अस्ति?
नाटकम् (रूपकस्य भेदः)।
अस्मिन् नाटके कति अङ्काः सन्ति?
सप्त (७) अङ्काः।
अस्य नाटकस्य उपजीव्यं (आधारग्रन्थः) किम्?
महाभारतस्य आदिपर्व (शकुन्तलोपाख्यानम्) तथा पद्मपुराणम्।
अभिज्ञानशाकुन्तलस्य प्रधानरसः कः?
शृङ्गाररसः (सम्भोगः विप्रलम्भः च)।
नाटकेस्मिन् कस्याः रीतेः प्रयोगः अभवत्?
वैदर्भी-रीतेः।
"काव्येषु नाटकं रम्यं तत्र रम्या..." का?
शकुन्तला।
अभिज्ञानशाकुन्तलस्य मङ्गलाचरणे कस्याः स्तुतिः कृता?
अष्टमूर्ति-शिवस्य (स्रग्धरा-छन्दसि)।
अस्य नाटकस्य नायकः कः?
दुष्यन्तः (धीरोदात्त-नायकः)।
नाटकस्य नायिका का?
शकुन्तला (मुग्धा नायिका)।
पात्र-परिचयः
शकुन्तलायाः वास्तविकौ (जन्मदातृ) मातापितरौ कौ?
विश्वामित्रः मेनका च।
शकुन्तलायाः पालकपिता कः?
महर्षिः कण्वः (काश्यपः)।
शकुन्तलायाः सख्यौ (सखियाँ) के?
अनसूया प्रियंवदा च।
दुष्यन्तस्य विदूषकस्य नाम किम्?
माधव्यः (माठव्यः)।
कण्वस्य शिष्यौ कौ आस्ताम्?
शार्ङ्गरवः शारद्वतश्च।
शकुन्तलायै शापं कः प्रदत्तवान्?
दुर्वासा-ऋषिः।
कण्वस्य आश्रमः कस्याः नद्याः तटे आसीत्?
मालिनी-नद्याः तटे।
मरीचि-ऋषेः आश्रमः कुत्र आसीत्?
हेमकूट-पर्वते।
शकुन्तला-दुष्यन्तयोः पुत्रस्य नाम किम्?
सर्वदमनः (भरतः)।
इन्द्रस्य सारथिः कः?
मातलिः।
कथानकम् - घटनाक्रमः
दुष्यन्तः मृगयार्थं (शिकार के लिए) कस्य आश्रमं प्रविष्टः?
कण्वस्य आश्रमम्।
"भो भो राजन्! आश्रममृगोऽयं न हन्तव्यः न हन्तव्यः" इति केन उक्तम्?
वैखानसेन (तपस्विना)।
शकुन्तलायाः विवाहः कीदृशः आसीत्?
गान्धर्व-विवाहः।
दुर्वाससः शापः कस्य अनुरोधेन लघुकृतः (कम हुआ)?
प्रियंवदायाः अनुरोधेन।
शाप-निवृत्तेः उपायः कः आसीत्?
अभिज्ञान-दर्शनम् (पहचान-चिह्न दिखाना)।
शकुन्तलायाः मुद्रिका (अङ्गुलीयकम्) कुत्र पतिता?
शचीतीर्थे (स्नानसमये)।
शकुन्तलायाः हस्तिनापुर-यात्रा कस्मिन् अङ्के वर्णिता?
चतुर्थे अङ्के।
शाप-वशात् दुष्यन्तः काम् विस्मृतवान्?
शकुन्तलाम्।
मुद्रिकां कः प्राप्तवान्?
धीवरः (मछुआरा)।
दुष्यन्तस्य स्मृतिः कथं प्रत्यागता?
धीवरात् प्राप्तं अङ्गुलीयकं दृष्ट्वा।
शकुन्तला-दुष्यन्तयोः पुनर्मिलनं कुत्र अभवत्?
मारीच-आश्रमे (सप्तमे अङ्के)।
चतुर्थोऽङ्कः (अति-महत्वपूर्णः)
अभिज्ञानशाकुन्तले कः अङ्कः सर्वश्रेष्ठः?
चतुर्थः अङ्कः।
चतुर्थे अङ्के कति श्लोकाः प्रसिद्धाः (काव्य-चतुष्टयम्)?
चत्वारः श्लोकाः।
"पातुं न प्रथमं व्यवस्यति जलं..." इत्यत्र कस्य प्रकृतिप्रेम वर्णितम्?
शकुन्तलायाः।
"अर्थो हि कन्या परकीय एव" इति कः वदति?
महर्षिः कण्वः (चतुर्थाङ्कस्य अन्तिमे श्लोके)।
वनज्योत्स्ना-वृक्षस्य कया सह लता-भगिनी-स्नेहः आसीत्?
शकुन्तलया सह।
शकुन्तलया पोषितः मृगशिशुः (दीर्घापाङ्गः) किं न त्यजति स्म?
शकुन्तलायाः पदवीम् (मार्गं न जहाति)।
"कोऽन्यो हुतवहाद् दग्धुं प्रभवति" (अग्नि के सिवा कौन जला सकता है) - इदं कस्य वाक्यम्?
अनसूयायाः (दुर्वाससं प्रति)।
कण्वः शकुन्तलां पतिकुलं प्रेषयन् किं उपदिशति?
शुश्रूषस्व गुरून् कुरु प्रियसखीवृत्तिं सपत्नीजने... (पतिगृहस्य कर्तव्यम्)।
शकुन्तलायाः विदाई-समये (प्रस्थान-काले) के अपि रुदन्ति स्म?
आश्रमस्य पशुपक्षिणः, लताः, वृक्षाः च।
"ओदकान्तं स्निग्धो जनोऽनुगन्तव्यः" इति कस्य कथनम्?
शार्ङ्गरवस्य (जलाशयपर्यन्तं प्रियजनः अनुकरणीयः)।
Thank you for this post
जवाब देंहटाएं🙏🙏
जवाब देंहटाएं