संस्कृत संख्याः (1-100) - शुद्ध उच्चारण, रूप एवं व्याकरणिक नियम | Sanskrit Counting

Sooraj Krishna Shastri
By -
0

संस्कृत संख्यावाचक शब्दाः (१-१००)

संस्कृत व्याकरण में संख्याओं का प्रयोग विशेषण के रूप में होता है। यहाँ १ से १०० तक की संख्याओं का शुद्ध रूप और उनके प्रयोग सम्बन्धी नियम दिए गए हैं।

संख्याओं के व्याकरणिक नियम

  • १ से ४ तक: ये संख्याएँ तीनों लिंगों (पुल्लिंग, स्त्रीलिंग, नपुंसकलिंग) में अलग-अलग चलती हैं।
  • ५ से १९ तक: ये संख्याएँ तीनों लिंगों में एक समान रहती हैं और केवल बहुवचन में चलती हैं।
  • २० से ९९ तक: ये संख्याएँ सदैव स्त्रीलिंग एकवचन में रहती हैं।
  • १०० (शतम्): यह सदैव नपुंसकलिंग एकवचन में प्रयुक्त होता है।

१ से ४ तक के रूप (तीनों लिंगों में)

अंक पुल्लिंग (M) स्त्रीलिंग (F) नपुंसकलिंग (N)
एकःएकाएकम्
द्वौद्वेद्वे
त्रयःतिस्रःत्रीणि
चत्वारःचतस्रःचत्वारि

५ से १०० तक की संख्याएँ

अंक संस्कृत रूप अंक संस्कृत रूप
पञ्चषट्
सप्तअष्ट / अष्टौ
नव१०दश
११एकादश१२द्वादश
१३त्रयोदश१४चतुर्दश
१५पञ्चदश१६षोडश
१७सप्तदश१८अष्टादश
१९नवदश / एकोनविंशतिः२०विंशतिः
२१एकविंशतिः२२द्वाविंशतिः
२३त्रयोविंशतिः२४चतुर्विंशतिः
२५पञ्चविंशतिः२६षड्विंशतिः
२७सप्तविंशतिः२८अष्टाविंशतिः
२९नवविंशतिः / एकोनत्रिंशत्३०त्रिंशत्
३१एकत्रिंशत्३२द्वात्रिंशत्
३३त्रयस्त्रिंशत्३४चतुस्त्रिंशत्
३५पञ्चत्रिंशत्३६षट्त्रिंशत्
३७सप्तत्रिंशत्३८अष्टात्रिंशत्
३९नवत्रिंशत् / एकोनचत्वारिंशत्४०चत्वारिंशत्
४१एकचत्वारिंशत्४२द्विचत्वारिंशत् / द्वाचत्वारिंशत्
४३त्रिचत्वारिंशत् / त्रयश्चत्वारिंशत्४४चतुश्चत्वारिंशत्
४५पञ्चचत्वारिंशत्४६षट्चत्वारिंशत्
४७सप्तचत्वारिंशत्४८अष्टचत्वारिंशत् / अष्टाचत्वारिंशत्
४९नवचत्वारिंशत् / एकोनपञ्चाशत्५०पञ्चाशत्
५१एकपञ्चाशत्५२द्विपञ्चाशत् / द्वापञ्चाशत्
५३त्रिपञ्चाशत् / त्रयःपञ्चाशत्५४चतुष्पञ्चाशत्
५५पञ्चपञ्चाशत्५६षट्पञ्चाशत्
५७सप्तपञ्चाशत्५८अष्टपञ्चाशत् / अष्टापञ्चाशत्
५९नवपञ्चाशत् / एकोनषष्टिः६०षष्टिः
६१एकषष्टिः६२द्विषष्टिः / द्वाषष्टिः
६३त्रिषष्टिः / त्रयःषष्टिः६४चतुःषष्टिः
६५पञ्चषष्टिः६६षट्षष्टिः
६७सप्तषष्टिः६८अष्टषष्टिः / अष्टाषष्टिः
६९नवषष्टिः / एकोनसप्ततिः७०सप्ततिः
७१एकसप्ततिः७२द्विसप्ततिः / द्वासप्ततिः
७३त्रिसप्ततिः / त्रयःसप्ततिः७४चतुःसप्ततिः
७५पञ्चसप्ततिः७६षट्सप्ततिः
७७सप्तसप्ततिः७८अष्टसप्ततिः / अष्टासप्ततिः
७९नवसप्ततिः / एकोनाशीतिः८०अशीतिः
८१एकाशीतिः८२द्व्यशीतिः
८३त्र्यशीतिः८४चतुरशीतिः
८५पञ्चाशीतिः८६षडशीतिः
८७सप्ताशीतिः८८अष्टाशीतिः
८९नवाशीतिः / एकोननवतिः९०नवतिः
९१एकनवतिः९२द्विनवतिः / द्वानवतिः
९३त्रिनवतिः / त्रयोनवतिः९४चतुर्नवतिः
९५पञ्चनवतिः९६षण्णवतिः
९७सप्तनवतिः९८अष्टनवतिः / अष्टानवतिः
९९नवनवतिः / एकोनशतम्१००शतम्
विशेष: १९, २९, ३९ आदि के लिए 'एकोन' (एक कम) शब्द का प्रयोग किया जाता है, जैसे १९ को 'एकोनविंशतिः' (२० से एक कम) भी कहते हैं।

एक टिप्पणी भेजें

0 टिप्पणियाँ

एक टिप्पणी भेजें (0)

#buttons=(Ok, Go it!) #days=(20)

Our website uses cookies to enhance your experience. Check Now
Ok, Go it!