उपनिषदि नारदसनत्कुमारसंवादः
प्रश्नमञ्जूषा (Quizz)
अधोलिखितानां प्रश्नानां समुचितम् उत्तरं चिनुत (Total 50 Questions)
१. नारदः कस्य समीपम् "अधीहि भगवः" इति वदन् अगच्छत्?
सही उत्तर: (B) सनत्कुमारस्य
२. नारदेन स्वात्मविषये सनत्कुमाराय का परिचयः प्रदत्तः?
सही उत्तर: (C) सोऽहं मन्त्रविदेवास्मि नात्मवित्
३. कः शोकं तरति? (उपनिषदः अनुसारम्)
सही उत्तर: (C) आत्मवित्
४. सनत्कुमारेन नारदस्य अधीतं ज्ञानं किमिति कथितम्?
सही उत्तर: (B) नाम
५. "नाम्नो वाव भूयः" (नाम से श्रेष्ठ) किम् अस्ति?
सही उत्तर: (B) वाक्
६. "वाचो वाव भूयः" (वाणी से श्रेष्ठ) किम् अस्ति?
सही उत्तर: (A) मनः
७. यदा पुरुषः समर्थयते तदैव मनसा अभिसम्पद्यते - एतत् कस्य लक्षणम्?
सही उत्तर: (B) संकल्पस्य (मनसः सङ्कल्पो भूयान्)
८. "सङ्कल्पाद्वाव भूयः" किम्?
सही उत्तर: (A) चित्तम्
९. "ध्यायतीव पृथिवी ध्यायतीवान्तरिक्षं..." कस्य माहात्म्यं वर्णितम्?
सही उत्तर: (B) ध्यानस्य
१०. ध्यानात् भूयः किम् अस्ति?
सही उत्तर: (C) विज्ञानम्
११. "विज्ञानाद्वाव भूयः" किम्?
सही उत्तर: (A) बलम् (शतेन विज्ञानवतामेको बलवानाकम्पयते)
१२. बलात् भूयः किम् अस्ति?
सही उत्तर: (A) अन्नम्
१३. अन्नात् भूयः किम् अस्ति?
सही उत्तर: (A) आपः
१४. अद्भ्यः (जल से) भूयः किम्?
सही उत्तर: (A) तेजः
१५. तेजसः भूयः किम्?
सही उत्तर: (A) आकाशः
१६. आकाशात् भूयः किम्?
सही उत्तर: (A) स्मरः
१७. स्मराद् भूयः किम्?
सही उत्तर: (A) आशा (Hope)
१८. "यथा वा अरा नाभौ समर्पिता" - इति उदाहरणं कस्य कृते प्रयुक्तम्?
सही उत्तर: (A) प्राणस्य
१९. पितृहा, मातृहा इत्यादि दोषारोपणं कस्य अपगमने भवति?
सही उत्तर: (B) प्राणस्य (यदा प्राण उत्क्रामति तदैव शवतुल्यः)
२०. यः प्राणं सर्वात्मकं पश्यति, सः कः उच्यते?
सही उत्तर: (A) अतिवादी
२१. "एष तु वा अतिवदति यः ______ अतिवदति।" रिक्तस्थानं पूरयतु।
सही उत्तर: (B) सत्येन
२२. सत्यं वदितुं प्रथमं किम् आवश्यकम्?
सही उत्तर: (A) विज्ञानम् (यदा वै विजानात्यथ सत्यं वदति)
२३. विज्ञानस्य मूलं किम्? (यदा वै ____ अथ विजानाति)
सही उत्तर: (A) मनुते
२४. मतिः (मननम्) कुतः जायते?
सही उत्तर: (A) श्रद्धातः (यदा वै श्रद्दधात्यथ मनुते)
२५. श्रद्धा कदा उत्पद्यते?
सही उत्तर: (A) निस्तिष्ठति
२६. निष्ठा कस्यां सत्यां भवति?
सही उत्तर: (A) कृतौ
२७. मनुष्यः कर्म (कृतिः) किमर्थं करोति?
सही उत्तर: (A) सुखम् इच्छन् (यदा वै सुखं लभतेऽथ करोति)
२८. सनत्कुमारस्य मते सुखं किम्?
सही उत्तर: (A) भूमा (यो वै भूमा तत्सुखम्)
२९. "नाल्पे सुखमस्ति" - अत्र 'अल्पे' इत्यस्य कोऽर्थः?
सही उत्तर: (A) ससीमे/नाशवाने
३०. भूम्नः लक्षणं किम्?
सही उत्तर: (A) यत्र नान्यत्पश्यति
३१. "यत्रान्यत्पश्यति अन्यच्छृणोति" तत् किम्?
सही उत्तर: (A) अल्पम्
३२. "यो वै भूमा तद्____।" रिक्तस्थानं पूरयतु।
सही उत्तर: (A) अमृतम्
३३. "यदल्पं तन्मर्त्यम्" - अत्र मर्त्यम् इत्यस्य कोऽर्थः?
सही उत्तर: (A) मरणधर्मा (विनाशी)
३४. स भगवः कस्मिन् प्रतिष्ठितः? (भूमा कहाँ स्थित है?)
सही उत्तर: (C) स्वे महिम्नि (In its own glory)
३५. लोके महिमा इति किम् उच्यते?
सही उत्तर: (A) गो-अश्वम्, हस्ति-हिरण्यम्
३६. "स एवाधस्तात्स उपरिष्टात्..." इति कस्य वर्णनम्?
सही उत्तर: (A) भूम्नः (आत्मनः)
३७. अहंकारादेशाद् अनन्तरं कः आदेशः उपदिष्टः?
सही उत्तर: (A) आत्मादेशः
३८. यः आत्मानं सर्वं पश्यति, सः कीदृशः भवति?
सही उत्तर: (A) स्वराट्
३९. विदुषः कृते सर्वे लोकाः कीदृशाः भवन्ति?
सही उत्तर: (A) कामचाराः
४०. "न पश्यो मृत्युं पश्यति" - कः मृत्युं न पश्यति?
सही उत्तर: (A) आत्मज्ञानी
४१. आहारशुद्धौ किं भवति?
सही उत्तर: (A) सत्त्वशुद्धिः
४२. सत्त्वशुद्धौ किं लभ्यते?
सही उत्तर: (A) ध्रुवा स्मृतिः
४३. स्मृतिलम्भे (स्मृति प्राप्त होने पर) केषां विप्रमोक्षः भवति?
सही उत्तर: (A) सर्वग्रन्थीनाम् (हृदय की सभी गांठें)
४४. नारदः कीदृशः सन् सनत्कुमारम् उपससाद? (अन्ते वर्णितम्)
सही उत्तर: (A) मृदितकषायः
४५. भगवान् सनत्कुमारः नारदं कस्य पारं दर्शयति?
सही उत्तर: (A) तमसः
४६. सनत्कुमारं केन नाम्ना आचक्षते (पुकारते हैं)?
सही उत्तर: (A) स्कन्दः
४७. छान्दोग्योपनिषदः कतमे अध्याये अयं संवादः वर्तते?
सही उत्तर: (A) सप्तमे
४८. "एकं विज्ञातेन सर्वं विज्ञातं भवति" - इति सिद्धान्तः कस्यां विद्यायाम् अन्तर्भवति?
सही उत्तर: (A) भूमाविद्यायाम्
४९. अस्मिन् संवादे "तरति शोकमात्मवित्" इदं वाक्यं कस्य?
सही उत्तर: (A) नारदस्य
५०. "द्वैतस्य अभावः" कुत्र भवति?
सही उत्तर: (A) भूम्नि
Tags:
